Ham veri (basit seri) üzerinden beş değişkenlik ölçüsü: açıklık, varyans, standart sapma, ortalama mutlak sapma ve değişim katsayısı. Merkezi eğilim ölçüleri serinin "nerede toplandığını" söyler; bunlar ise ne kadar yayıldığını. Açıklık, varyans ve ortalama mutlak sapma tam kesirle hesaplanır; standart sapma ve değişim katsayısı karekökten geçtiği için ondalıktır. Varyans ve standart sapma, sonuç bölmesindeki anahtarla örneklem (n−1) ve anakütle (N) gösterimleri arasında geçiş yapar. Sonuç alanının üstündeki beş düğme Açıklık, Varyans ve Std. Sapma, Ort. Mutlak Sapma, Değişim Katsayısı ve Grafik bölümlerini ayrı ayrı gösterir; grafik bölümünde yayılım şeridi ve sapma çubukları var.
Bir serinin ne kadar yayıldığını ölçerler. İki seri aynı ortalamaya sahip olup tamamen farklı yayılımda olabilir — merkezi eğilim ölçüleri tek başına yeterli değildir.
En basit ölçü: yalnızca iki uç değeri kullanır. Hesaplaması kolaydır ama aradaki dağılım hakkında hiçbir şey söylemez ve tek bir uç değerden tamamen etkilenir. Tam kesir.
Sapmaların karelerinin ortalaması. Kare alınmasının iki sebebi vardır: işaretleri ortadan kaldırır (yoksa Σ(xi − x̄) her zaman sıfırdır) ve büyük sapmaları daha çok cezalandırır.
İki gösterim aynı sapma-kareleri toplamını paylaşır, yalnızca bölen farklıdır: veri bir örneklem sayılıyorsa n−1, bütün anakütle sayılıyorsa N (=n). n−1 böleni (Bessel düzeltmesi), örneklem ortalamasının kendisinin veriden hesaplanmış olmasını telafi eder — n ile bölmek anakütle varyansını sistematik olarak küçük tahmin eder. Sonuç bölmesindeki anahtarla ikisi arasında geçiş yapılır; varsayılan örneklemdir. İkisi de tam kesir.
Varyansın kareköküdür — bu sayede verinin kendi birimindedir (varyans birimin karesindedir, yorumlanması zordur).
xi ve x̄ tam kesir olduğundan s² ve σ² tam
kesirle hesaplanır. Ama s ve σ genel olarak irrasyoneldir (bir
kesrin karekökü) — Poisson'un e−λ'sı, CRITIC/Standart
Sapma'nın √varyans'ı ve Gruplandırılmış Seri'nin s/σ'sıyla aynı
kategori: 50 haneli Decimal ile hesaplanır, tam kesir
gösterimi yoktur.
Sapmaların işaretleri kare almak yerine mutlak değerle giderilir. Standart sapmadan daha kolay yorumlanır ("ortalamadan ortalama ne kadar sapılıyor") ve uç değerlerden daha az etkilenir; buna karşılık matematiksel işlemlerde standart sapma kadar kullanışlı değildir. Mutlak değer kök almadığı için tam kesirdir.
Birimsiz bir yayılım ölçüsü — standart sapmayı ortalamaya oranlar. Farklı birimlerdeki ya da çok farklı büyüklükteki iki seriyi karşılaştırmanın tek doğru yolu budur: 1000 TL ortalamalı bir seride 100 TL'lik sapma ile 10 TL ortalamalı bir seride 5 TL'lik sapma, standart sapmaya bakınca yanıltıcıdır, DK'ya bakınca değildir (%10'a karşı %50).
x̄ = 0 iken tanımsızdır (sıfıra bölme); o durumda hesaplanmış gibi gösterilmez, boş bırakılır ve sebebi yazılır. s üzerinden hesaplandığı için o da ondalıktır.
Tabloda Σ(xi − x̄) sütununun toplamı her zaman tam olarak sıfır çıkar — bu bir tesadüf değil, aritmetik ortalamanın tanımının doğrudan sonucudur ve hesabın doğruluğunun hızlı bir denetimidir. Tam kesirle çalışıldığı için burada yuvarlama artığı da görülmez.